Choć mogłoby się wydawać, że temat azbestu dotyczy tylko dużych inwestycji czy starych zakładów przemysłowych, to w praktyce może dotyczyć także wielu właścicieli domów i działek. Azbest był przez dekady popularnym materiałem budowlanym, szczególnie jako pokrycie dachowe z eternitu, płyty elewacyjne czy rury zawierające włókna azbestowe – do dziś zachowało się ich bardzo dużo na polskich posesjach.
Od lat prawo nakłada na właścicieli takich nieruchomości obowiązek zgłoszenia jego obecności, a termin na złożenie deklaracji mija 31 stycznia każdego roku. Nieprzestrzeganie tego obowiązku może skutkować karą sięgającą nawet 20 000 zł, dlatego warto o tym pamiętać i dopełnić formalności w terminie.
Zobacz także:
Na czym polega obowiązek ewidencyjny i kogo dotyczy?
Terminowe zgłoszenie dotyczy wszystkich właścicieli, użytkowników wieczystych oraz zarządców nieruchomości, na których znajdują się wyroby zawierające azbest. To nie tylko osoby prywatne, ale także firmy i instytucje – choć sposób zgłoszenia różni się w zależności od statusu zgłaszającego.
W praktyce każdy, kto posiada dachy pokryte eternitem, płyty elewacyjne czy inne elementy z azbestem, musi wypełnić odpowiedni formularz i przekazać dane do urzędu. Ten obowiązek ewidencyjny polega na wskazaniu rodzaju materiałów zawierających azbest, ich ilości, lokalizacji oraz informacji, czy materiał nadal znajduje się na posesji czy został usunięty w poprzednim roku kalendarzowym.
Gdzie i jak złożyć formularz?
Dla osób fizycznych (np. właścicieli domów jednorodzinnych, gospodarstw rolnych czy zabudowy zagrodowej) deklarację „Informacja o wyrobach zawierających azbest” składa się w urzędzie gminy lub miasta właściwym dla miejsca położenia nieruchomości. Formularze są udostępniane przez urzędy – można je złożyć osobiście, listownie lub przez internet, jeśli dana gmina przewiduje taką możliwość.
Z kolei przedsiębiorcy, osoby prawne czy jednostki samorządu terytorialnego przekazują zgłoszenie bezpośrednio do marszałka województwa. Choć procedura wydaje się formalna, to przeważnie opiera się na kilku prostych krokach: sprawdzeniu, czy azbest jest na posesji, uzupełnieniu formularza zgodnie z instrukcjami i przekazaniu go w odpowiedniej formie do urzędu przed upływem terminu.
Co grozi za brak deklaracji?
Złożenie deklaracji nie tylko pozwala uniknąć kary administracyjnej sięgającej nawet 20 000 zł, ale także może otworzyć drzwi do różnego rodzaju programów wsparcia i dofinansowania usuwania azbestu z posesji. Wiele gmin i samorządów oferuje środki na pomoc w demontażu i utylizacji wyrobów zawierających azbest – programy takie mogą pokrywać dużą część kosztów prac przeprowadzonych przez specjalistyczne firmy.
Z drugiej strony brak zgłoszenia lub jego złożenie po terminie naraża właściciela na grzywny i sankcje administracyjne, a ponadto może skutkować brakiem możliwości skorzystania z dotacji w przyszłości. Ponieważ azbest jest nie tylko formalnie monitorowany, ale także traktowany jako zagrożenie dla zdrowia i środowiska, terminowe wypełnienie obowiązku to także odpowiedzialne działanie wobec najbliższej społeczności i własnej rodziny.
