Coraz więcej osób korzysta z bankowości internetowej praktycznie każdego dnia. Przelewy za zakupy, rozliczenia ze znajomymi czy płatności za usługi wykonujemy często automatycznie, nie zastanawiając się nad szczegółami. Tymczasem banki od lat rozwijają systemy monitorujące aktywność klientów i analizujące różne elementy każdej operacji finansowej. Nie chodzi wyłącznie o ochronę przed oszustwami, lecz także o przeciwdziałanie praniu pieniędzy i finansowaniu nielegalnych działań. Właśnie dlatego niektóre transakcje mogą zostać zatrzymane do dodatkowej weryfikacji.
Przelew z nietypowym opisem może wzbudzić podejrzenia. Bank analizuje znacznie więcej
Wiele osób traktuje tytuł przelewu jako miejsce na żarty, luźne komentarze albo spontaniczne opisy związane z daną sytuacją. Tymczasem właśnie ta rubryka bardzo często trafia pod lupę automatycznych systemów bezpieczeństwa. Bankowe algorytmy analizują wpisywane treści i wyszukują słowa mogące kojarzyć się z działalnością przestępczą, sankcjami międzynarodowymi lub podejrzanymi operacjami finansowymi. Szczególną uwagę zwracają określenia związane z narkotykami, bronią, okupem, haraczem, bombami czy innymi nielegalnymi działaniami. Nawet pozornie niewinne sformułowania potrafią uruchomić procedury bezpieczeństwa. W mediach opisywano przypadki, gdy problemy powodowały słowa takie jak „pomoc”, „wsparcie”, a nawet „komiksy”, które system błędnie powiązał z objętymi sankcjami regionami.
Zobacz także:
Niektóre banki wykorzystują zaawansowane algorytmy, które analizują nie tylko pojedyncze słowa, ale również ich kontekst oraz możliwe powiązania z listami sankcyjnymi. Zdarza się więc, że całkowicie legalna transakcja zostaje tymczasowo zatrzymana do wyjaśnienia. Klient może wtedy otrzymać prośbę o dodatkowe informacje lub dokumenty potwierdzające cel operacji. Eksperci podkreślają, że najlepiej stosować neutralne opisy typu „zwrot kosztów”, „opłata za usługę” czy „rozliczenie za zakupy”. Dzięki temu ryzyko uruchomienia automatycznych procedur znacząco maleje. Warto pamiętać, że dla systemów bezpieczeństwa liczy się nie intencja nadawcy, lecz sposób, w jaki konkretne słowa zostaną zinterpretowane przez algorytmy.
Fot. AdobeStock/ Tomasz Warszewski
Bank obserwuje nie tylko treść przelewów. Nietypowa aktywność finansowa również uruchamia procedury
Okazuje się jednak, że zakazane lub podejrzane słowa to jedynie część problemu. Bank może zainteresować się rachunkiem także wtedy, gdy zauważy nietypowe schematy przepływu pieniędzy. Jednym z najczęstszych sygnałów ostrzegawczych jest nagły przelew na bardzo wysoką kwotę, szczególnie jeśli wcześniej na koncie nie pojawiały się podobne operacje. Dla systemów monitorujących może to oznaczać konieczność dodatkowej analizy źródła środków oraz celu przekazania pieniędzy. Nie oznacza to automatycznie problemów, jednak taka sytuacja często kończy się dokładniejszą kontrolą aktywności klienta.
To również może ci się spodobać: Działkowiczu, przez to możesz stracić nawet 5 tys. zł. Przepisy wskazują jasno, nie będzie przebacz
Drugim przypadkiem są regularne przelewy na mniejsze kwoty wykonywane bardzo często. Z perspektywy użytkownika mogą wydawać się całkowicie normalne, jednak algorytmy zwracają uwagę również na łączną wartość takich operacji. Kilkadziesiąt niewielkich wpłat lub wypłat może stworzyć obraz aktywności przypominającej próby rozbijania większych sum na mniejsze części. W świecie finansów takie działania bywają kojarzone z próbami ukrywania rzeczywistego przepływu środków. Systemy przeciwdziałania praniu pieniędzy są właśnie po to, by wychwytywać podobne wzorce zachowań.
Trzecia sytuacja dotyczy kont, na które regularnie wpływają podobne kwoty od wielu różnych nadawców. Dla banku może to wyglądać jak działalność handlowa prowadzona poza oficjalną rejestracją albo forma dywersyfikacji wpłat mająca ukryć rzeczywisty charakter operacji. Szczególnie podejrzanie wyglądają cykliczne wpływy od niepowiązanych ze sobą osób. W takich przypadkach system może automatycznie oznaczyć rachunek jako wymagający dalszej weryfikacji. Właśnie dlatego niektóre osoby są zaskoczone, gdy nagle okazuje się, że zwykła płatność lub seria przelewów przyciągnęła uwagę działu bezpieczeństwa banku.
Transakcja może zainteresować również urząd skarbowy. Konsekwencje bywają znacznie poważniejsze niż chwilowa blokada
W sytuacji, gdy systemy bezpieczeństwa uznają określone operacje za nietypowe, sprawa nie zawsze kończy się jedynie na kontakcie z klientem. Banki działają w oparciu o przepisy dotyczące przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Oznacza to, że mają obowiązek zgłaszać określone podejrzane zdarzenia odpowiednim instytucjom. Jeśli analiza wykaże niejasne pochodzenie środków albo nietypowy charakter operacji, informacje mogą trafić między innymi do Generalnego Inspektora Informacji Finansowej, a w niektórych przypadkach również do organów skarbowych.
Dla klienta oznacza to konieczność wyjaśnienia źródła pieniędzy, przedstawienia dokumentów potwierdzających legalność wpływów albo wykazania charakteru wykonywanych operacji. Jeżeli ktoś prowadzi sprzedaż internetową bez rejestracji działalności gospodarczej lub otrzymuje regularne wpłaty przypominające przychody z biznesu, może zostać poproszony o dodatkowe wyjaśnienia. W niektórych przypadkach skutkuje to kontrolą podatkową lub koniecznością uregulowania zaległych zobowiązań wobec fiskusa. Problemy mogą pojawić się również wtedy, gdy ktoś nie potrafi udokumentować pochodzenia większych kwot wpływających na konto.
