Obserwuj nas na Google
Jego nazwa nie jest przypadkowa, gdyż przypomina galaretkę nie tylko wyglądem, ale i konsystencją. Ten dziwny grzyb to trzęsak pomarańczowożółty (Tremella mesenterica), ale dawniej nazywano go także galaretowcem pospolitym, kisielcem pomarańczowym czy trzęsidłem pomarańczowym. Brytyjczycy określają go z kolei mianem "witch's butter", czyli "masła wiedźmy". Nietypowych określeń dorobił się zresztą nie bez powodu. W wilgotny dzień rzeczywiście może wyglądać tak, jakby ktoś przykleił do gałęzi kawałek pomarańczowej galaretki.
Gdzie rosną grzyby żelki?
Trzęsaka możemy spotkać w wielu częściach świata. Występuje m.in. w Europie, Azji, Ameryce Północnej i Australii. Co ciekawe, nie jest to gatunek zarezerwowany wyłącznie dla typowego jesiennego sezonu grzybowego. Owocniki mogą pojawiać się przez cały rok, dlatego charakterystyczne żółte "galaretki" da się wypatrzyć w lesie również zimą.
Zobacz także:
Trzęsak pomarańczowożółty związany jest przede wszystkim z drewnem drzew i krzewów liściastych. Warto rozglądać się za nim na martwych lub obumierających gałęziach. Pojawia się m.in. na bukach, dębach czy leszczynach. Często rośnie na gałęziach, które nadal znajdują się na drzewie, dlatego podczas spaceru nie należy patrzeć wyłącznie pod nogi.
Jego sposób życia jest jeszcze ciekawszy niż wygląd. Trzęsak nie wykorzystuje bowiem drewna w taki sposób jak wiele innych grzybów nadrzewnych. Jest pasożytem innych grzybów, przede wszystkim należących do rodzaju Peniophora. To właśnie ich grzybnia rozwija się w drewnie, a trzęsak pasożytuje na niej. Dlatego pojawienie się charakterystycznej pomarańczowej masy na gałęzi może oznaczać, że w tym samym kawałku drewna znajduje się również inny, znacznie mniej rzucający się w oczy grzyb.
Trzęsak pomarańczowożółty trudno pomylić ze zwykłym grzybem. Nie ma typowego kapelusza ani trzonu
Trzęsak zdecydowanie odbiega wyglądem od borowików, podgrzybków czy kurek. Nie znajdziemy tutaj klasycznego kapelusza osadzonego na trzonie. Owocnik tworzy nieregularną, pofałdowaną masę składającą się z licznych płatów. Zwykle osiąga kilka centymetrów szerokości, choć poszczególne fragmenty mogą się ze sobą łączyć i tworzyć większe skupiska.
Powierzchnia świeżego owocnika jest gładka, błyszcząca i galaretowata. Kolor może wahać się od jasnożółtego przez złocisty aż po intensywnie żółtopomarańczowy. Szczególnie efektownie grzyb wygląda po opadach deszczu, kiedy nabiera objętości i mocno odcina się od ciemnej, mokrej kory.
Jedną z najbardziej charakterystycznych cech trzęsaka jest reakcja na zmieniającą się ilość wody. Podczas suchej pogody owocnik traci wilgoć, kurczy się, staje się twardszy i zdecydowanie mniej efektowny. Może wówczas wyglądać jak niewielki, zasuszony fragment przyklejony do gałęzi. Po deszczu ponownie chłonie wodę, zwiększa objętość i odzyskuje charakterystyczną galaretowatą postać. Właśnie dlatego ten sam okaz może podczas kolejnych spacerów wyglądać zupełnie inaczej.
Czy trzęsak jest jadalny?
Trzęsak pomarańczowożółty jest uznawany za grzyb jadalny, jednak trudno powiedzieć, aby stanowił szczególnie atrakcyjne znalezisko kulinarne. Jego miąższ jest galaretowaty, miękki i wodnisty, a smak bardzo łagodny, przez część osób określany wręcz jako niemal niewyczuwalny. Nie ma też intensywnego grzybowego aromatu charakterystycznego dla gatunków najczęściej zbieranych w polskich lasach.
Z tego powodu w Polsce trzęsak znacznie częściej trafia przed obiektyw aparatu niż do koszyka. Nietypowa forma i jaskrawy kolor sprawiają, że jest wdzięcznym obiektem do fotografowania, szczególnie jesienią i zimą, kiedy na gałęziach znajduje się niewiele równie intensywnie zabarwionych elementów.
Grzyby o galaretowatej strukturze są natomiast wykorzystywane w kuchniach azjatyckich, gdzie ceniona bywa przede wszystkim ich nietypowa konsystencja. W przypadku dziko rosnących okazów podstawową zasadą pozostaje jednak pewne oznaczenie gatunku – sam pomarańczowy kolor i galaretowaty wygląd nie powinny być podstawą do zbierania grzyba do celów kulinarnych.
Trzęsak pomarańczowożółty ma kilka ciekawych cech. Najbardziej zaskakuje jego sposób przetrwania suchej pogody
Największą osobliwością trzęsaka nie jest więc jego zastosowanie w kuchni, ale sposób funkcjonowania. Galaretowata budowa pozwala mu szybko reagować na warunki panujące w otoczeniu. Gdy jest wilgotno, owocnik staje się miękki, sprężysty i wyraźnie większy. W okresach bez deszczu traci wodę i mocno się kurczy.
To także jeden z powodów, dla których trzęsaka można obserwować poza tradycyjnym sezonem grzybowym. Wilgotna jesień jest dobrym momentem na jego wypatrywanie, ale równie interesujące okazy można znaleźć podczas łagodnej zimy czy deszczowej wiosny.
Nie należy też mylić jego jaskrawej barwy z oznaką, że mamy do czynienia z młodym owocnikiem. Kolor trzęsaka zależy od kilku czynników i może zmieniać się wraz z jego stanem oraz warunkami otoczenia. Po wyschnięciu grzyb staje się mniej efektowny i może być znacznie trudniejszy do zauważenia.
Podczas następnego spaceru po lesie warto więc przyjrzeć się nie tylko ziemi, ale również martwym gałęziom drzew liściastych. Jeśli pojawi się na nich intensywnie żółta, pofałdowana "galaretka", istnieje spora szansa, że właśnie udało się znaleźć trzęsaka pomarańczowożółtego – jednego z najbardziej nietypowo wyglądających grzybów spotykanych w naszych lasach.
